مقالات

قیر طبیعی چیست

This post is also available in: English

قیر ترکیبی سیاه رنگ، کشسان و فراوری شده از نفت خام است. این ترکیب در دمای معمولی جامد بوده و پس از گرما دهی به شکل کاملا کشسان و مایع تبدیل خواهد شد. این محصول تولید شده از نفت خام به دو شکل غیرطبیعی یا معدنی و نفتی یا پالایشگاهی تهیه و در مصارف مختلفی از جمله صنعت راه سازی و صنعت ساختمان سازی مورد استفاده قرار خواهد گرفت. خوشبختانه ایران یکی از کشورهای ثروتمند در زمینه استخراج قیر طبیعی بوده و بسیاری از معادن و دریاچه های قیر را در سراسر استان های خود جای داده است.

 تاریخچه اکتشاف قیر چیست؟

 قیر از جمله محصولات جانبی پر مصرف و تهیه شده از طلای سیاه است که تاریخچه پیدایش و استخراج آن مربوط به دوره سومریان بوده و برای نخستین بار در سال ۱۷۱۲ میلادی در ترکیب با سنگ ریزه های  کوچک به منظور پوشش دهی جاده های روستایی در مناطق دور افتاده کشور فرانسه مورد استفاده قرار گرفت.  پی بردن به خواص اصلی و ویژگی های قیر، مومیایی کردن اجساد، به هم چسباندن مصالح ساختمانی از جمله آجر و سنگ های بزرگ به منظور ساختن معابد و کلیسا و ایجاد یک عایق رطوبتی در مقابل نفوذ آب به خانه های مسکونی را به اهداف اصلی استفاده از قیر مبدل نموده و توانست بسیاری از مشکلات بشر در این زمینه را مرتفع نماید.

  ترکیب شیمیایی قیر چیست؟

 آنالیزهای آزمایشگاهی در خصوص تولید و فرآوری قیر به عنوان یکی از محصولات جانبی نفت خام نشان داده است که این ترکیب در بیشترین میزان از هیدروکربن ها، سپس هترو اتم ها از جمله اکسیژن، نیتروژن، گوگرد و فلزاتی از جمله وانادیوم، نیکل و آهن تشکیل شده است.

 قیر طبیعی چیست؟

 قیر طبیعی به دنبال تبخیر مواد فرار موجود در نفت خام به واسطه تغییر شرایط جوی از جمله فشار بر لایه های عمیق زمین تشکیل می‌شود. این نوع از قیر معمولاً از لایه های عمودی مناطق استخراج نفت بیرون کشیده شده و در موارد متفاوتی مورد استفاده قرار خواهد گرفت. قیر طبیعی و یا قیر معدنی در هنگام استخراج به شکل کلوخه های براق و سیاه رنگ بوده و در حالت پودر میکرونیزه به شکل قهوه ای رنگ خواهد بود. قیر طبیعی با اسامی آسفالت، یوتانیت و آسفالتوم نیز در بازار مصرف شهرت داشته و در حلال های آلیفاتیک و آروماتیک به آسانی قابل حل می باشد.

bitumenexports.com/wp-content/uploads/2020/07/قیر-طبیعی.jpg” alt=”قیر طبیعی” class=”wp-image-4824″ width=”600″ height=”681″/>
قیر طبیعی چیست

قیر طبیعی و یا معدنی، دارای قابلیت انحلال بالا در محلول های آلی، وزن مولکولی بالا، خلوص بالا، محتوای نیتروژن، گوگرد و هیدروکربن بسیار بالا و میزان خاکستر و روغن کمتری است. میزان بالای گرانروی و روان بودن قیر معدنی یکی از ویژگی های بسیار مهم این نوع از قیر بوده  و به میزان بسیار زیادی در استان های یزد، بهبهان، کرمانشاه و ایلام در ایران استخراج می شود. به عنوان مثال میزان گرانروی قیر 60/70 از قیر 40/50 بیشتر است. لازم است بدانید تا ۸۰ درصد قیر طبیعی از عنصر کربن و مابقی آن از نیتروژن و گوگرد تشکیل شده است. سیلیکات ها، آهک، گچ و رس  از ناخالصی های اصلی موجود در غیرطبیعی با نام علمی گیلسونایت و یا بیتومین است.

 انواع قیر طبیعی

 تمامی انواع قیر طبیعی به دنبال تبخیر و از دست رفتن مواد فرار نفت خام موجود در لایه های عمقی زمین، در طی سالیان متمادی بر اثر عوامل جوی مانند فشار و تغییرات دمایی ایجاد شده و بسته به معدن و مکان استخراج، دارای تفاوت‌های ناچیزی با یکدیگر خواهند بود. قیرطبیعی و یا معدنی به دو شکل قیر دریاچه ای و قیر سنگ ها استخراج شده و در موارد مختلف مورد استفاده قرار خواهند گرفت.

الف)  قیرهای دریاچه‌های

 قیرهای دریاچه ای زمانی شکل خواهند گرفت که نفت خام موجود در لایه های عمقی زمین از میان ترک های ریز و درشت لایه های عمودی خود را به سطح زمین رسانیده و پس از تعامل با هوای آزاد و از دست دادن مواد فرار موجود در خود، به شکل دریاچه ای از قیرطبیعی در سطح زمین نمایان می شود. استان بهبهان یکی از بزرگ‌ترین معادن دریاچه قیر جهان است که پس از دریاچه قیر ترینیداد و ونزوئلا،  یکی از بزرگترین منابع تامین کننده قیر معدنی در بازار مصرف داخلی و جهانی به شمار می آید.

قیر دریاچه ای
قیر دریاچه ای

ب)  قیر سنگ ها

  قیر سنگ ها منابع دیگر استخراج قیر طبیعی بوده و به دنبال نفوذ نفت خام در سنگ های آهکی و ماسه ای موجود در اعماق زمین تشکیل خواهند شد. نفت خام نفوذ کرده به این سنگ ها به مرور زمان، مواد فرار خود را از دست داده و به شکل یک ترکیب روان و کلوخه ای شکل با نام قیرطبیعی در سنگ ها به دام خواهتد افتاد. مقدار و میزان قیر موجود در لابلای سنگ های آهکی و ماسه ای به عوامل مختلفی بستگی داشته و معمولاً از 10 تا 80 درصد متغیر می باشد.

 ویژگی های قیر طبیعی و یا معدنی

  • قیر طبیعی در برابر رطوبت و آب غیر قابل نفوذ می باشد.
  • قیر طبیعی دارای قابلیت ارتجاعی بسیار زیادی بوده و پس از تکمیل فرایند گرمادهی به شکل کاملا روان و مایع تبدیل خواهد شد.
  • قیر طبیعی و یا معدنی دارای قابلیت عایق الکتریکی است.
  • قیرطبیعی دارای قابلیت پایداری در برابر اسید، باز و نمک بوده و از قدرت چسبندگی بالایی به مصالح ساختمانی مانند آجر و سنگ برخوردار می باشد.

معایب قیر طبیعی و یا معدنی

  • خواص فیزیکی و ماهیت قیر طبیعی با افزایش دما دچار  تغییر شده و به شکل روان و آبکی تبدیل خواهد شد.
  • قیر طبیعی در برابر گرمای بسیار زیاد کاملاً تجزیه شده و پس از فرایند سوختگی، به زغال تبدیل و خاصیت چسبندگی خود را از دست خواهد داد.
  • تغییر شکل فیزیکی در مواجهه با فشار زیاد و از دست دادن خاصیت چسبندگی در مواجهه با محیط های مرطوب، از معایب بسیار بزرگ قیر طبیعی به شمار می آید.

 کاربرد و مصارف مختلف قیر طبیعی

 قیر طبیعی دارای کاربردهای فراوانی در صنایع مختلف از جمله صنعت راهسازی، کشاورزی، صنعت نفت و گاز و پتروشیمی، صنایع مربوط به تولید عایق های رطوبتی و ایزولاسیون، صنعت کک سازی و از همه مهمتر صنایع مربوط به سوخت و انرژی است.  استفاده از قیر معدنی به عنوان سوخت، یکی از مهم‌ترین و اصلی‌ترین مصارف و کاربردهای قیر طبیعی بوده و با مزیت عدم  نیاز به عملیات فرآوری و تغییرات آزمایشگاهی، به عنوان سوخت طبیعی کوره ها مورد استفاده قرار خواهد گرفت. یکی دیگر از مصارف قابل‌توجه قیرطبیعی به عنوان عایق در لوله‌های انتقال نفت و گاز، به منظور پیشگیری و کاهش خوردگی و پوسیدگی های ایجاد شده به دنبال تغییرات شرایط محیطی است.

 صنایع راهسازی و ساختمان سازی نیز، دو مورد اصلی و قابل توجه از موارد کاربرد قیر طبیعی به شمار می‌آیند. قیر طبیعی به عنوان یک ترکیب موثر در تولید آسفالت مرغوب جاده‌ای با هزینه بسیار کمتری، اهمیت بسیار زیادی در صنعت راهسازی داشته و قابلیت استفاده در بسیاری از پروژه های مربوط به راه، جاده و ساختمان سازی را خواهد داشت. 

کاربرد و مصارف قیر طبیعی
کاربرد و مصارف قیر طبیعی

قیر طبیعی به عنوان یکی از ترکیبات پر مصرف در صنایع مختلف نیز کاربرد فراوان داشته و از آن به عنوان یک ترکیب اولیه جهت تولید سیمان حفاری، برخی مواد شیمیایی مانند چسب، درزگیر و انواع رنگ های ساختمانی و نقاشی استفاده خواهد شد. قیر معدنی به عنوان یکی از ترکیبات موثر در ساخت قیر صنعتی، پس از افزوده شدن به قیر نفتی منجر به کاهش حساسیت حرارتی و افزایش ویسکوزیته قیرنفتی خواهد شد.  کک به عنوان ماده احیا کننده و تامین کننده انرژی حرارتی به منظور ذوب سنگ آهن در صنعت فولاد سازی کاربرد داشته و توسط قیر طبیعی و یا معدنی تولید خواهد شد.  تولید بنزین، گازوئیل، پودر چاپگر رایانه، الکترودهای گرافیتی و ذغالی، صنایع لاستیک سازی، صنعت فولاد بسیاری از ترکیبات شیمیایی از دیگر کاربردهای مهم و قابل توجه قیرطبیعی و یا معدنی به شمار می آیند.

برچسب ها

نوشته های مشابه

یک نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن